Sinds 1999 moet elk havengebied in Vlaanderen een strategisch plan en een ruimtelijk uitvoeringsplan (RUP) opstellen dat uitgaat van een maximale bescherming van de omliggende woonzones, het behoud en het versterken van de ecologische infrastructuur binnen en buiten het havengebied, en een zuinig ruimtegebruik. De economische expansie van de havens kan hiermee niet langer beschouwd worden als het innemen van nieuwe open ruimte ten koste van landbouw, natuur of bestaande woongebieden.
Op dit moment wordt het milieueffectrapport (MER) gefinaliseerd en volgt het afbakeningsRUP. Hiermee wordt de afbakening van het havengebied vastgelegd, de einddoelstelling van de strategische planning  voor de Antwerpse haven.
Deze strategische planning omvat de havenontwikkelingsplannen op lange termijn, de hiermee verband houdende natuurcompenserende maatregelen én de creatie van nieuwe natuur en natuurontwikkeling in het havengebied.

Havens zijn speerpunten van de economie en daardoor ook plaatsen waar de milieu-uitdaging het grootst is. Door deze wetmatigheid is de ambitie van het Havenbedrijf dan ook tweevoudig: een voortrekker zijn van de economische ontwikkeling én een voortrekker van duurzame economische ontwikkeling.
Het Havenbedrijf onderschrijft hiermee een ambitieus milieubeleid: uitgerekend daar waar de wereldeconomie aan de deur klopt, wil het een ontkoppeling realiseren tussen de economische groei en de toenemende milieudruk.
De emanatie van deze steile ambitie zijn de milieuprojecten van het Havenbedrijf.

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen beschikt over een milieu-informatiesysteem dat beantwoordt aan de specifieke noden op het terrein. Het Havenbedrijf verbindt er zich toe de globale milieutoestand van de haven in kaart te brengen en alle informatie zorgvuldig op te volgen.

In de toekomst streeft het Havenbedrijf naar een integrale milieudienstverlening in een klimaat van rechtszekerheid en stabiliteit. Het Havenbedrijf ziet hierbij voor zichzelf een rol weggelegd als bemiddelaar tussen de Vlaamse overheid en de havengebruiker.

Projecten

Water en onderwaterbodem

Amoras
Biedt de garantie voor milieuvriendelijke bergingssites van de onderhoudsbaggerwerken in het rechteroevergedeelte van de Antwerpse haven.
Bouw van een mechanische ontwateringsinstallatie voor baggerspecie met bijhorende bergingsplaats voor de filterkoeken.

Proefdijk Magershoek
Wetenschappelijk onderzoeksproject naar het hergebruik van baggerspecie in landschapsdijken. Meer specifiek: de ontwikkelingsmogelijkheden voor flora en fauna, de risico’s voor mens en milieu, en de beheersaspecten van dijken die zijn opgebouwd uit brak baggerslib.

TBT Clean
Europees gesubsidieerd project dat de verwijdering van TBT (tributylin) uit baggerspecie op een integrale manier wil aanpakken. Het Havenbedrijf ontwikkelt en test verschillende behandelingstechnieken waarbij TBT wordt verwijderd zodat de baggerspecie kan hergebruikt worden.
“Het Havenbedrijf ontvangt Europese ondersteuning voor zijn inbreng van expertise bij het onderzoek naar de ontwikkeling van duurzame bagger- en stortstrategieën.”

Natuur

New! Delta
Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen maakt deel uit van North-West European Delta (New!Delta), een samenwerkingsverband van de havenbedrijven van Rotterdam, Rouen, Antwerpen en Associated British Ports, onderzoeksinstituten en regionale overheden. Met de steun van de Europese Commissie wordt onderzocht hoe havenontwikkeling kan verzoend worden met de ontwikkeling van het Natura 2000 netwerk, een Europees ecologisch netwerk dat is samengesteld uit beschermingszones die zijn aangewezen onder de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Het Havenbedrijf co-financiert projecten van ecologische infrastructuur.

Haven Natuurlijker
Samenwerking met Natuurpunt waarbij de milieuorganisatie het Havenbedrijf ondersteunt bij de realisatie van een netwerk van ecologische infrastructuur in het Antwerpse havengebied. Hiervoor werd een inventaris gemaakt van de natuurwaarden in het bestaand havengebied.
In de werkgroep zetelen ook vertegenwoordigers van Alfaport, lokale besturen, de administratie Natuur en de administratie Waterwegen en Zeewezen. Er is een toenemende belangstelling van de havenbedrijven voor de uitbouw van het netwerk ecologische infrastructuur.

Paralia Nature
Informeel samenwerkingsproject dat gericht is op de verbetering van de implementatie van de Europese Vogel- en Habitatrichtlijnen (voor plannen en projecten van havenuitbreidingen in of in de nabijheid van beschermde natuurgebieden).
Verschillende havens (Hamburg, Rotterdam, Kotka...) bespreken onderwerpen zoals natuurcompensaties, verdiepingsbaggerwerken in estuaria, en ontwikkelingen in het Europees natuurbeleid.

Natuurcompensaties

Deurganckdok
Natuurcompenserende maatregelen die het verlies compenseren aan habitattypes en leefgebieden van vogelsoorten, die onlosmakelijk zijn verbonden met de bouw van het Deurganckdok. Het Havenbedrijf concentreert zich voornamelijk op het beheer van deze gebieden, in nauwe samenwerking met de beheerscommissie die het Vlaamse Gewest hiervoor heeft opgericht.

Opstalvalleigebied
Inrichting van een groene buffer tussen het noorden van het Delwaidedok en het zuiden van de woonkern van Berendrecht, en aanleg van drie plassen en twee rietzones. Eén van de geplande plassen vormt een compensatiegebied voor het Amoras-project.Om te voorkomen dat het toekomstig natuurgebeid zou worden verstoord door onderhoudswerken aan de waterloop, wordt een gedeelte van de Opstalbeek omgelegd.

Verlegd Schijns
Voor de optimale realisatie van de ontwikkeling van het logistiek park Schijns is het noodzakelijk dat het Verlegd Schijns (het laatste gedeelte van de Grote Schijn, een onbevaarbare waterloop van 1e categorie) gedempt wordt. Het Havenbedrijf onderzoekt momenteel een volwaardige vervanging van de aanwezige natuurwaarden in en rond het Verlegd Schijns. Het Vlaams Gewest neemt de realisatie van de alternatieve afwateringsinfrastructuur voor haar rekening.

Rugstreeppadpoelen
Natuurcompenserende maatregelen die het verlies compenseren aan habitattypes en leefgebieden van vogelsoorten die onlosmakelijk verbonden zijn met de bouw en exploitatie van het Verrebroekdok. Het Havenbedrijf concentreert zich voornamelijk op het beheer van deze gebieden, in nauwe samenwerking met de beheerscommissie die het Vlaamse Gewest hiervoor heeft opgericht.

Lucht en geluid

Fijn stof plan
Omwille van de concentratie van industriële - en vrachtvervoeractiviteiten op een relatief kleine oppervlakte, vormt het Antwerpse havengebied een hotspotzone op het vlak van luchtverontreiniging. Om een verband te kunnen leggen tussen de hoeveelheid fijn stof in de lucht en de oorzaak ervan, willen het Havenbedrijf, de lokale overheden (Antwerpen, Beveren, Zwijndrecht) en de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) afspraken maken om vanaf 2008 een fijn stof meetnet in gebruik te nemen. Op basis daarvan zal een saneringsplan fijn stof worden opgesteld.

2. MILIEUINFORMATIE OVER HET HAVENGEBIED

Oppervlaktewater

Het oppervlaktewater van de havendokken heeft als kwaliteitsdoelstelling “viswater”. Er worden regelmatig waterstalen genomen en geanalyseerd om de kwaliteit van het water op te volgen. Dit gebeurt zowel door de VMM als door het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen.

Meetnet fijn stof

De evolutie van de luchtkwaliteit boven het havengebied (en boven de rest van Vlaanderen) kan van uur tot uur opgevolgd worden via de website van de Vlaamse Milieumaatschappij. Om een beter inzicht te krijgen in het aandeel van de bedrijven in het havengebied op het vlak van de uitstoot van fijn stof, worden investeringen gepland in de uitbouw van een fijnmaziger meetnet. Hiervoor wordt momenteel tussen Beveren, het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen en de VMM overleg gepleegd.

Milieuzonering

Om een beter inzicht te verkrijgen in de feitelijke en toekomstige milieugebruiksruimte die met de huidige en toekomstige havenactiviteit is verbonden, en om deze milieugebruiksruimte zo optimaal mogelijk te beheren, heeft het Havenbedrijf in 2004 aan het bureau Irisconsulting de opdracht gegeven een milieuzoneringstudie uit te voeren en een instrument te ontwikkelen dat moet toelaten deze milieu-informatie in te zetten bij de allocatie van bedrijfsactiviteiten in het havengebied. Deze studie werd afgerond in november 2005.

Inventarisatie natuur in de haven en ontwerp van netwerk ecologische infrastructuur

In het kader van het samenwerkingsproject “Haven Natuurlijker” heeft het Havenbedrijf aan Natuurpunt de opdracht gegeven een inventaris te maken van de natuurwaarden in het bestaand havengebied. Vervolgens werd aan Natuurpunt de opdracht gegeven om een ontwerp van een ecologisch infrastructuurnetwerk te ontwikkelen. De resultaten van deze onderzoeken zijn beschikbaar.

3. DIENSTVERLENING

Binnenscheepvaart

1. Drinkwater binnenscheepvaart
Als service wordt aan de binnenschippers de mogelijkheid geboden om gratis drinkwater in te slaan.
- afnamepunten kaai 75, 538, 618, 1105, Marshalldok
- drinkwaterboot “De Wit I, II en/of III” levert elke werkdag drinkwater aan de binnenvaart in de rechteroeverhaven tussen 7u en 18u voor de lage havennummers (ten zuiden van Boudewijnsluis): De Wit I: +32-4-77.21.44.03; voor de hoge havennummers (ten noorden van Boudewijnsluis): De Wit II: +32-4-77.21.44.04).
Binnenschepen in doorvaart kunnen enkel aan de vaste inzamelpunten terecht.

2. Walstroomaansluiting

op sommige locaties is er ook walstroomaansluiting 230/400V mogelijk dmv elektriciteitstellers, welke geactiveerd worden met magneetkaarten, die te koop zijn in het havenhuis. Momenteel beschikbaar aan de N-kant van het Willemdok (voor zover daar nog een binnenschip toegelaten wordt!!), zuidelijk deel Kattendijkdok en wachtdok voor lichters aan Noordkasteelbrug.

3. Ophaling bilgewater.
In de havengelden die de binnenscheepvaart worden aangerekend is een bedrag voorzien voor de afgifte van het bilgewater (olie-watermengsel) dat zich in de machinekamer van het binnenschip verzamelt. De inzameling wordt verzorgd per schip
 Aanvraag:
- rechteroever: +32-3-229.73.33

 Wat?
- bilgewater tot 3.000 l per 7 kalenderdagen, grotere hoeveelheden tegen betaling (in 2006: 29,49 euro/m3, minimumfacturatie 25 euro);
- afvalolie en olie- en vethoudend  vast afval (vodden, filters…);
- ander bedrijfsafval (luchtfilters, kabels, kleine onderdelen…);
- gevaarlijk afval;
- huishoudelijk afval.

 Wat niet?
- ladinggebonden afval (ladingresten, stuwhout, bandijzer en verpakking);
- zuiveringsslib en slops (vloeibare ladingrestanten);
- huishoudelijk afvalwater;
- restaurantafval en huishoudelijk afval van restaurant- en passagiersschepen;
- afval afkomstig van onderhouds- en reparatiewerken aan het schip zoals sloophout, grote onderdelen… Dit afval moet als bedrijfsafval verwijderd worden via de uitvoerder van de werken;
- volgende afvalstoffen moet de leverancier terugnemen:
wit- en bruingoed (elektronische apparaten en huishoudelijke toestellen);
autobanden;
batterijen en loodstartbatterijen;
voertuigwrakken.

 Waar?
Kanaaldok B3, B2, B1 ; Delwaidedok; Churchilldok; 6de Havendok; Leopolddok; Hansadok; Marshalldok; 4de Havendok; 5de Havendok; Amerikadok; Graandok; Industriedok; Wachtdok voor lichters;  3de Havendok; 2de Havendok; Willemdok, Bonapartedok, Kattendijkdok, Houtdok, Asiadok en Kempisch dok.
In het Straatsburgdok is er geen inzameling door het Havenbedrijf aangezien dit dok tot het Albertkanaal behoort.

 Voorwaarden?
De inzameling is gratis voor binnenschepen die havenrechten betalen in de haven van Antwerpen.
Bilgewater en olie moeten voldoen aan de samenstelling die omschreven staat op de afgiftebon.
Het overig scheepsbedrijfsafval en huishoudelijk afval wordt enkel per schip ingezameld bij afgifte van bilgewater.
De afvalstoffen moeten behoorlijk aangeboden worden:
- vloeibaar afval, vetten en dergelijke in een gesloten en degelijke verpakking;
- gevaarlijk afval niet mengen en bij voorkeur in de originele verpakking.

1.      Containterparken afval binnenscheepvaart
Een andere dienst aan de binnenscheepvaart is de mogelijkheid tot afgifte van huishoudelijk en gevaarlijk afval. Ook hiervoor worden, buiten de havengelden, geen extra kosten doorgerekend.

            Wat?
- huishoudelijk afval;
- gevaarlijk afval.

            Wat niet?
- restaurantafval en huishoudelijk afval van restaurant- en passagiersschepen;
- afval afkomstig van onderhouds- en reparatiewerken aan het schip zoals sloophout, grote onderdelen… Dit afval moet als bedrijfsafval verwijderd worden via de uitvoerder van de werken;
- volgende afvalstoffen moet de leverancier terugnemen:
wit- en bruingoed (elektronische apparaten en huishoudelijke toestellen);
autobanden;
batterijen en loodstartbatterijen;

5. (Niet)-accidentele lozingen in het oppervlaktewater
Olielozingen in het oppervlaktewater dienen zo snel mogelijk te worden verwijderd. De bedrijven Brabo en MAC zijn hiervoor uitgerust. Wanneer de lozing een onbekende vervuiler betreft, treedt de civiele bescherming op. Kapitein Percy (hierachter mailadres:  mailto:Jean.Persy@haven.Antwerpen.be )is bij HKD de bevoegde contactpersoon.

6. Bijkomende informatie
Milieuafdeling Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
Siberiastraat 20 – haven 63
2030 Antwerpen
fax: +32-3-205.24.37
milieu@haven.antwerpen.be

Zeescheepvaart

1. Havenafvalstoffenplan cfr MARPOL
De Europese richtlijn 2000/59/EEG betreffende de ontvangstinstallaties voor scheepsafval voorziet in de oprichting door de Europese lidstaten van een voldoende dicht net van havenontvangstinstallaties voor afgifte van het afval van de zeescheepvaart.. Alle zeeschepen die een Europese haven aandoen zijn verplicht hun afval op voorhand te melden, afval af te geven en bij te dragen aan de kosten voor inzameling en verwerking van afval van de zeevaart.

2. Milieureglementering i.v.m. de uitvoering van onderhoudswerkzaamheden 
Bij het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden aan vaartuigen (o.a. stralen en schilderen) komen stof en verfdeeltjes in de lucht en het water terecht. Deze vervuilende activiteiten zijn vanzelfsprekend gereglementeerd.
a) verwijzen naar milieugerelateerde bepalingen uit de Havenpolitieverordening:
i. art. 23 over lozing van stoffen in water;
ii. Art. 63 over gritstralen en andere onderhoudsactiviteiten
b) link naar toelatingsformulier m.b.t. stralen en schilderen.

Bedrijven

1. Captatie oppervlaktewater
Om water uit de in het Vlaamse Gewest bevaarbare waterlopen, kanalen en havens, te gebruiken in bepaalde productieprocessen (o.a. koelen) moet er vooraf een ‘aanvraag voor watervang’ worden ingediend op een voorgeschreven formulier (Link naar formulier in bijlage.) gericht aan:

Milieuafdeling van het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
Siberiastraat 20 – haven 63
2030 Antwerpen
fax: +32-3-205.24.37
milieu@haven.antwerpen.be

2. Vergunningen

 Bouwvergunningen (link naar INFR/DI/G – Ynske Salsmans).

 Milieuvergunningen;
Een aanvraag voor een milieuvergunning moet worden ingediend bij het gemeentebestuur of bij het provinciebestuur, afhankelijk van de klasse waarin de activiteit wordt ingedeeld. (zie lijst van hinderlijke inrichtingen bijlage 1 van Vlarem I: www.emis.vito.be)
Meer informatie over milieuvergunningen op de sites van het gemeentebestuur www.antwerpen.be of van de provincie www.provant.be

2. Zwerfvuil

Zwerfvuil kan worden gemeld bij:
  Milieuafdeling Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
 Siberiastraat 20 – haven 63
 2030 Antwerpen
 fax: +32-3-205.24.37
 milieu@haven.antwerpen.be

3. Bodembeheer

Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen hecht veel belang aan de bescherming van de bodem tegen verontreiniging en aan de correcte sanering van verontreinigde percelen. Bij aanvang van een concessie wordt voor risicopercelen de nulsituatie vastgelegd.
Elke concessionaris ontvangt bij aanvang van de concessie een bodemattest.
Alle milieuvoorwaarden voor concessies staan vermeld in de algemene concessievoorwaarden.

Meer info omtrent bodemattesten, -onderzoeken en -saneringen:
Milieuafdeling Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen
Siberiastraat 20 – haven 63
2030 Antwerpen
fax: +32-3-205.24.37
milieu@haven.antwerpen.be