De Antwerpse haven ligt in de Schelde-Maas-Rijn-delta. Ze staat niet alleen rechtstreeks in verbinding met het 1.500 km lange Belgische netwerk van binnenwateren maar ook met het pan-Europese binnenvaartnetwerk. De Antwerpse haven kan niet zonder haar binnenvaart en andersom: samen vormen ze een onverbreekbaar geheel.

Het aandeel van de binnenvaart in het goederenvolume van de Antwerpse haven groeit in sneltempo, met de containertrafiek die het voortouw neemt. Ongeveer een derde van het Antwerpse containervolume wordt nu al per binnenschip vervoerd, en sinds de opening van het Deurganckdok neemt dit aandeel met rasse schreden toe.

Het grootste deel van Europa kan worden beschouwd als het achterland van Antwerpen. Het goederenvolume dat door binnenvaartschepen van en naar de haven wordt gebracht, groeit sterk van jaar tot jaar. De recente uitbreiding van de Europese Unie van 15 tot 27 lidstaten biedt bovendien nog extra mogelijkheden om het binnenvaartvervoer uit te breiden en het netwerk uit te bouwen. Het gaat niet alleen om de uitbreiding naar andere landen maar ook om nieuwe en intensievere goederenstromen. De Seine-Schelde-verbinding, die deel zal uitmaken van het Trans-Europese Netwerk (TEN), zal de Noord-Franse regio nog dichter bij de haven van Antwerpen brengen.

De binnenvaart werd traditioneel ingezet om bulkgoederen zoals ertsen, kolen en olieproducten te vervoeren. Vandaag vervoeren binnenschepen echter een brede waaier aan afgewerkte producten zoals chemicaliën, gepalletiseerde goederen of bigbags. De binnenvaart is geschikt voor het vervoer van alle soorten en types goederen, zowel in droge als in vloeibare vorm.

Ook containers zijn uitermate geschikt om over de binnenwateren getransporteerd te worden. De binnnenvaart is uitgerust om in te spelen op de trend waarbij steeds meer goederen per container worden vervoerd: binnenschepen hebben een capaciteit van 20 tot 500 TEU, terwijl duwkonvooien over een nog grotere capaciteit beschikken. Het belang van grote, moderne containervaartuigen moet hierbij worden onderlijnd.

Een andere belangrijke groeimotor is het uitdijende netwerk van binnenlandse containerterminals, zowel in België als in de buurlanden. Vanuit de Antwerpse haven zijn er regelmatige containerdiensten naar meer dan 60 bestemmingen in België, Nederland, Frankrijk en de Rijn-Donau regio.

Aanvankelijk ging men ervan uit dat de minimale afstand tussen de haven en een inland containerterminal 350 tot 400 kilometer moest bedragen alvorens een binnenschip kon concurreren met een vrachtwagen. Hier en daar werd die afstand ondertussen teruggebracht tot 60 kilometer, of -in uitzonderlijke gevallen- tot 15 kilometer.

Hierdoor maakt het binnenvaarttransport een onlosmakelijk deel uit van de intermodale transportketen, waarbij goederen vaak hun definitieve bestemming bereiken per vrachtwagen of trein.

Om de rol van de binnenvaart in het havengebeuren te vergroten werden en worden tal van projecten opgestart, zoals het mobiliteitsfonds, het subsidieproject voor de containerbinnenvaart naar het Deurganckdok en linkeroever of het consolidatieproject voor kleine volumes. Om de projecten te stroomlijnen, heeft het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen een Masterplan voor de binnenvaart uitgewerkt als beleidskader.

Het Masterplan overspant een tijdsperiode van 12 jaar, van 2007 tot 2018 en werd in 2007 gefinaliseerd. Het Masterplan moet de rol van de binnenvaart in en naar de haven van Antwerpen versterken en het Havenbedrijf toelaten proactief op te treden. Het omvat een actieprogramma en is tot stand gekomen na overleg met alle betrokken partijen van het binnenvaartgebeuren.

Het Masterplan voorziet de renovatie van de Van Cauwelaert- en de Royersluis, en het verbreden en verdiepen van het Albertkanaal.

De voorbereidende studies voor de aanpassingen aan de Royerssluis zijn door de Afdeling Maritieme Toegang opgestart. Na een grondige studie over de economische impact van het type renovatie werd gekozen voor een halfharde renovatie tot een breedte van 27 meter. De werken zijn gepland tussen 2013 en 2015.

Verbreden en verdiepen van het kanaal, tesamen met verhogen en verbreden van de bruggen, is noodzakelijk om de binnenvaartschepen en duwbakconvooien

• - In een eerste fase worden de eerste vijf bruggen vanaf het Straatsburgdok vervangen door nieuwe verhoogde bruggen. Onder de bruggen wordt het kanaal verbreed. Het ontwerp bestudeert en analyseert de verkeerskundige functie van de bruggen om binnen het ruimere kader van het Masterplan een verbeterde mobiliteit te garanderen, in het bijzonder voor Antwerpen Noord. Dat houdt niet alleen een betere doorstroming van het openbaar vervoer en het auto- en vrachtverkeer in, maar ook veilige fietspaden. De bouw van de bruggen is voorzien in de periode 2007-2009. Deze zone wordt eerst aangepakt, omdat zich hier de grootste knelpunten voor de scheepvaart bevinden.
• - In een tweede fase (2011-2014) worden de overige bruggen tot Schoten aangepakt, met name de Deurnebrug (Azijnbrug) en de Hoogmolenbrug. In Schoten, ter hoogte van de Kruiningenstraat, wordt een nieuwe fietsbrug gebouwd.

Ø      www.containerafvaarten.be